एउटा आमाले आफ्नो सन्तानलाई पहिलोपटक काखमा लिँदा कस्तो महसुस गर्छिन् होला? सायद त्यो क्षणलाई शब्दमा बयान गर्नै सकिँदैन । नौ महिनासम्म गर्भमा बोकेको बच्चा जन्मिएपछि उसको अनुहार हेर्नु, आफ्नै हातले छुनु, छातीमा टाँसेर माया गर्नु र पहिलोपटक दूध खुवाउनु—यी आमाका लागि जीवनकै सबैभन्दा विशेष क्षण हुन्छन् । बाबाका लागि पनि आफ्नै सन्तानलाई पहिलोपटक हातमा समाउनु, अनुहार हेर्नु र उसको भविष्यको कल्पना गर्नु उत्तिकै ठूलो खुसीको क्षण हुन्छ ।
तर सबै आमाबुबाले आफ्ना सन्तान जन्मिँदा यी क्षणहरू सहजै पाउन सक्दैनन् रहेछ । यो कथा होइन, यो मेरो व्यथा हो । जसले आफ्नी छोरी जन्मिएको ७३ दिनसम्म पनि उनलाई खुलेर काखमा लिन पाएन । जन्मनुपर्ने समयभन्दा धेरै अगाडि आएको त्यो दिन हाम्रो लागि खुसीभन्दा बढी चिन्ता र डर बोकेर आयो । छोरीको जन्म भदौ १९ गते हुने अपेक्षा थियो । त्यो दिनलाई हामीले उत्सुकताका साथ पर्खिरहेका थियौँ । घरमा नयाँ सदस्य आउने कल्पना थियो । आमाको काखमा छोरी आउने थिइन्, बाबुको हातमा आफ्नै सन्तान समाउने दिन आउने थियो । तर समयले हामीले सोचेको बाटो रोजेन । ३१ हप्तामै शल्यक्रिया गरेर बच्चा निकाल्नुपर्ने भयो । गर्भमा बच्चाले अझै केही समय बिताउनुपर्ने थियो । शरीर पूर्ण रूपमा विकसित हुन अझै समय चाहिन्थ्यो, तर परिस्थितिले त्यो समय दिएन । आमालाई इमर्जेन्सीमा अस्पताल पुर्याउनुपर्यो, अनि असार १६ गते हाम्रो छोरी हाम्रो संसारमा आइन् ।
तर त्यो दिन हाम्रो कल्पना गरेको जस्तो थिएन । छोरी जन्मिएकी थिइन्, तर उनलाई आमाको काखमा राख्न सकिने अवस्थामा थिइनन् । छोरीको तौल जम्मा १ किलो ३०० ग्राम थियो—सानो शरीर, र जीवनको सुरुवातदेखि नै ठूलो संघर्ष गर्नुपर्यो । छोरीलाई जन्मिएलगत्तै एनआईसीयूमा राख्नुपर्यो । आमाको काख छोरीका लागि खाली रह्यो । बाबुको हातले पनि छोरीलाई आफूले चाहेजसरी समाउन पाएन । आमाका लागि सबैभन्दा पीडादायी कुरा थियो—छोरी आफ्नै आँखाअगाडि अस्पतालको बेडमा थिइन्, तर उनलाई काखमा लिएर माया गर्न पाएकी थिइनन् ।
छोरी एनआईसीयूमा थिइन्, आमा छुट्टै बेडमा लडिरहेकी थिइन् । छोरीलाई आमाको दूध आवश्यक थियो, तर सुरुमा दूध आइरहेको पनि थिएन । हरेक उपाय अपनाउँदा पनि तीन दिनमा बल्ल–बल्ल अलि–अलि आयो । आमाले हरेक तीन–तीन घण्टामा दूध निकालेर अस्पताल पुर्याउनुपर्थ्यो । रात होस् वा दिन, घडीले तीन घण्टा पुगेपछि फेरि दूध निकाल्ने समय हुन्थ्यो । आफ्नी छोरीलाई काखमा राखेर दूध खुवाउन नपाए पनि आमाले आफ्नो दूधमार्फत छोरीलाई माया र जीवन दुवै दिइरहेकी थिइन् । आमाका लागि त्यो केवल दूध निकाल्ने नियमित काम थिएन, त्यो छोरीसँग जोडिइरहने एउटा माध्यम थियो ।
जन्मिँदा १ किलो ३०० ग्राम रहेकी छोरीको तौल तीन दिनपछि घटेर १ किलो १०० ग्राम पुग्यो । सानो शरीरमा तौल घट्दै जाँदा हाम्रो चिन्ता झन् बढ्यो । छोरीको स्वास्थ्यबारे आउने हरेक खबर हाम्रा लागि ठूलो विषय हुन्थ्यो—कहिले सुधारको आशा पलाउँथ्यो, कहिले फेरि कुनै समस्या देखिएला कि भन्ने डर लाग्थ्यो । छोरीको उपचारका क्रममा विभिन्न परीक्षणहरू गर्नुपर्यो—सीटी स्क्यान, एक्स–रे, भाइरससम्बन्धी परीक्षणसमेत गरियो । सबै परीक्षण भए पनि स्पष्ट रूपमा कुनै भाइरस पत्ता लागेन । त्यसबीच छोरीलाई निमोनिया भयो, जसले उनलाई झन् कमजोर बनायो ।
एकातिर छोरीको स्वास्थ्यको चिन्ता थियो भने अर्कोतिर लामो उपचारले आर्थिक भार पनि बढ्दै थियो । आवश्यक पर्दा सहयोगको अपेक्षा गरिएका कतिपय ठाउँबाट साथ नपाउँदा मन बेस्सरी दुख्दो रहेछ । छोरी अस्पतालको बेडमा जीवनसँग संघर्ष गरिरहेकी थिइन् । आमा हरेक तीन घण्टामा दूध निकालेर अस्पताल पुर्याइरहेकी थिइन् । बाबु भने छोरीको स्वास्थ्यबारे आउने हरेक खबर कुरिरहेका हुन्थे । ती समय हाम्रा जीवनमा दिन गनेर बिताउने समय बनेका थिए । एक दिन बित्यो, अर्को दिन बित्यो, त्यसपछि अर्को । यसरी नै ७२ दिन बित्यो ।
समय बित्दै जाँदा छोरीको स्वास्थ्यमा पनि बिस्तारै सुधार देखिन थाल्यो । भदौ १० गतेदेखि स्वास्थ्यमा सुधार आउन थालेको डाक्टरले बताएका थिए । लामो समयदेखि अस्पतालको ढोकामा बसेर छोरीको अवस्था कुरिरहेका आमाबुबाका लागि त्यो खबर ठूलो आशा थियो । हाम्रो वास्तविक खुसीको दिन भने त्यो थियो, जब ७३ दिनको उपचारपछि छोरीलाई डिस्चार्ज गरियो ।
७३ दिनसम्म अस्पतालको बेडमा रहेकी छोरी अन्ततः घर फर्किइन् । जुन आमाको काख ७३ दिनसम्म खाली थियो, त्यो काख फेरि भरियो । छोरीलाई खुलेर समाउन नपाएका हामीले आफ्नै हातमा छोरीलाई राख्ने अवसर पायौँ । ७३ दिनअघि अस्पतालको ढोकामा सुरु भएको प्रतीक्षा अन्ततः घरको ढोकासम्म आइपुग्यो ।
यो केवल समयभन्दा अगाडि जन्मिएकी एउटी छोरीको संघर्षको व्यथा मात्र होइन । हाम्रो छोरीले जीवन बचाउन संघर्ष गरिरहँदा सँगै उभिएको हाम्रो पीडाको कथा पनि हो । छोरी अस्पतालभित्र थिइन्, तर हाम्रो पीडा अस्पतालको बेडसम्म मात्र सीमित थिएन । त्यो पीडा आमाको खाली काखमा थियो, बाबुको चिन्तित आँखामा थियो र हरेक तीन घण्टामा अस्पताल पुग्ने आमाको पाइला–पाइलामा थियो ।
७३ दिनमा धेरै कुरा बिते—डर बित्यो, आशा बित्यो, प्रतीक्षाका रातहरू बिते, र छोरीसँग जोडिएका अनगिन्ती सम्झनाहरू पनि बने । तर यी सबैबीच हामीले एउटै कुरा चाहिरह्यौँ—छोरी स्वस्थ भएर घर फर्किऊन् । अन्ततः त्यो दिन आयो । छोरी घर फर्किइन् । आमाको काख भरियो । बाबुको मनमा लामो समयदेखि जमेको डर केही हलुका भयो ।
७३ दिनसम्म अस्पतालको ढोकाबाट छोरीलाई हेर्दै, उनको स्वास्थ्यको खबर कुर्दै र हरेक दिन सुरक्षित घर फर्किने आशा गर्दै बसेका हाम्रा लागि यो क्षण शब्दमा बयान गर्न नसकिने खुसीको क्षण थियो ।
७३ दिनअघि जुन छोरीलाई जन्मिएपछि पनि आमाले आफ्नो काखमा राख्न पाएकी थिइनन्, त्यही छोरीलाई अब घरको आँगनमा लिएर जाने दिन आयो । हरेक तीन घण्टामा दूध निकालेर अस्पताल पुर्याउने आमाका हातले अब आफ्नी छोरीलाई आफैँ समाउन पाएकी छिन् । छोरीको स्वास्थ्यबारे आउने हरेक खबरमा चिन्तित हुने बाबुले अब छोरीलाई आफ्नै आँखाअगाडि सुरक्षित देख्न पाएका छन् ।
यो क्षण केवल डिस्चार्ज भएको दिन मात्र थिएन । त्यो हाम्रो लामो प्रतीक्षाको अन्त्य थियो, डरबीच बाँचेका दिनहरूको राहत थियो, रात–रातभर जागेर गरेको प्रार्थनाको उत्तरजस्तै थियो । अस्पतालको ढोकामा उभिएर मनमनै मागेको एउटै चाहना “छोरीलाई स्वस्थ बनाएर घर लैजान पाऊँ” पूरा भएको क्षण थियो । तर ती ७३ दिन हाम्रो सम्झनामा सधैँ रहनेछन् ।
छोरीले जीवनका लागि गरेको संघर्षका रूपमा मात्र होइन, आमाबुबाले आफ्नी सन्तानका लागि बिताएको प्रेम, पीडा, डर, प्रतीक्षा र आशाका ७३ दिनका रूपमा । ती दिनमा आमाको काख खाली थियो, तर माया खाली थिएन । बाबुको मन डरले भरिएको थियो, तर आशा मरेको थिएन । हरेक कठिन दिनपछि हाम्रो अर्को दिनको उज्यालो फर्कियो । छोरीको एउटा राम्रो खबरले हाम्रो मनमा खुसी ल्याउँथ्यो, एउटा नराम्रो खबरले फेरि डर थपिदिन्थ्यो ।
आज छोरी घर फर्किइसकेकी छिन् । तर ती ७३ दिनले हामीलाई एउटा कुरा सिकाएर गएका छन्- सन्तानको जीवनका अगाडि आमाबुबाका लागि अरू कुनै दुःख ठूलो हुँदैन रहेछ । छोरीको सानो शरीरले ७३ दिन जीवनसँग लड्यो । आमाको माया हरेक तीन घण्टामा अस्पताल पुगिरह्यो । बाबुको आशा हरेक दिन छोरीसँगै बाँचेको थियो ।
र अन्ततः, लामो प्रतीक्षापछि त्यो सानो जीवन घर फर्कियो । आमाको काख भरियो । बाबुको मन शान्त भयो । अनि ७३ दिनदेखि अस्पतालको ढोकामा रोकिएको हाम्रो खुसी अन्ततः आफ्नै घरको ढोकाभित्र प्रवेश गर्यो ।
यस कठिन समयमा साथ, सहयोग, सद्भाव र शुभेच्छा प्रदान गर्नुहुने सम्पूर्ण आफन्तजन, साथीभाइ तथा शुभेच्छुकहरूप्रति हृदयदेखि नै आभार व्यक्त गर्दछु । ग्रान्डी अन्तर्राष्ट्रिय हस्पिटलका चिकित्सक तथा हेरचाह गर्ने नर्सलगायत सबैमा विशेष धन्यवाद ।
