जन्मिँदा हामीसँग कुनै नाम हुँदैन, कुनै परिचय हुँदैन । हामी केवल एउटा सानो अस्तित्व भएर संसारमा आउँछौँ, न कसैको अपेक्षाले बाँधिएको, न समाजले बनाएको कुनै पहिचान ।

समयसँगै हामीलाई नाम दिइन्छ । बा–आमाले माया गरेर एउटा नाम राखिदिनुहुन्छ, त्यही नाम हाम्रो परिचय बन्छ । घरमा त्यही नामले बोलाइन्छौँ, साथीभाइले आफ्नै तरिकाले चिनाउँछन्, समाजले हाम्रो व्यवहार, काम र सफलताका आधारमा हाम्रो एउटा छवि बनाउँछ । कसैले हामीलाई राम्रो भनेर बुझ्छ, कसैले कमजोर ठान्छ, कसैले हाम्रो क्षमता देख्छ, कसैले केवल हाम्रो गल्ती ।

तर अरूले देखेको त्यो परिचयभन्दा धेरै गहिराइमा एउटा अर्को ‘म’ हुन्छ ।

त्यो ‘म’ जसलाई मेरो मनका कुरा थाहा हुन्छ ।

त्यो ‘म’ जसले मेरा खुसी र पीडा दुवै महसुस गरेको हुन्छ ।

त्यो ‘म’ जसले मेरा सपना देखेको हुन्छ र मेरा डरहरूसँग एक्लै लडेको हुन्छ ।

अरूले मलाई जति चिने पनि, मभित्रको म जति गहिरोसँग मलाई अरू कसैले चिन्न सक्दैन ।

अरूले दिएको परिचय र मैले बुझेको ‘म’

अरूले मलाई के भन्छन्, त्यो उनीहरूको दृष्टिकोण हो । म वास्तवमा को हुँ भन्ने कुरा भने मेरो आफ्नै अनुभूति हो । बा–आमाले मलाई आफ्नै दृष्टिले चिन्नुहुन्छ । साथीहरूले उनीहरूले देखेको व्यवहारबाट मलाई बुझ्छन् । आफन्तले आफ्नै अनुभवबाट मेरो मूल्याङ्कन गर्छन् । समाजले त झन् मेरो केही क्षण, केही काम र केही कमजोरीका आधारमा मेरो परिचय बनाइदिन्छ । तर मेरो मनभित्र चलेका सबै कुरा उनीहरूलाई कहाँ थाहा हुन्छ र ? मेरो मनमा कति कुरा खेल्छन्, कुन कुराले मलाई रातभरि सोच्न बाध्य बनाउँछ, कुन पीडामा म चुपचाप रोएको छु, कुन सपनाका लागि मैले आफूलाई बारम्बार उठाएको छु , यी सबैको साक्षी म आफैँ हुँ । त्यसैले मेरो बारेमा अरूले बनाएको धारणा भन्दा म आफैँले आफूलाई कसरी बुझ्छु भन्ने कुरा मेरो लागि ठूलो हुन्छ ।

म को हुँ ?

म के चाहन्छु ?

म कहाँ पुग्न चाहन्छु ?

मेरो कमजोरी के हो ?

मेरो शक्ति के हो ?

मेरो मनले कुन बाटो सही भन्छ ?

यी प्रश्नको उत्तर अरू कसैले मेरो ठाउँमा दिन सक्दैन । मेरो सबैभन्दा नजिकको साथी , म आफैँ हुँ । कहिलेकाहीँ म घन्टौँ आफैँसँग कुरा गर्छु । कसैलाई नसुनाई मनका कुरा मनमै खोल्छु । आफूलाई प्रश्न गर्छु । आफैँलाई सम्झाउँछु । कहिलेकाहीँ आफैँसँग रिसाउँछु, फेरि आफैँलाई माफ गर्छु । बाहिरबाट हेर्दा यो सामान्य लाग्न सक्छ । तर मेरो लागि यही आत्मसंवाद मेरो सबैभन्दा नजिकको मित्रता हो । किनकि मानिसहरू मेरो वरिपरि धेरै हुन सक्छन्, तर हरेक अवस्थामा मेरो साथमा रहने व्यक्ति म आफैँ हुँ ।

खुसी हुँदा पनि म ।

दुःखी हुँदा पनि म ।

हार्दा पनि म ।

फेरि उठ्दा पनि म ।

त्यसैले मैले बिस्तारै बुझ्न थालेको छु, आफूलाई माया गर्नु भनेको आफूलाई संसारभन्दा ठूलो ठान्नु होइन, आफूलाई बुझ्न सिक्नु हो । म आफूलाई मन पराउँछु, तर आफूमा अन्धो छैन । मलाई म मन पर्छ । आज म जे छु, त्यसका पछाडि मेरा अनुभव छन्, मेरा निर्णय छन्, मेरा संघर्ष छन्, मेरा गल्ती छन् र मेरा सिकाइ छन् । त्यसैले आफ्नो अस्तित्वलाई स्वीकार गर्न मलाई लाज लाग्दैन ।

तर आफूलाई मन पराउनुको अर्थ आफ्ना सबै कमजोरीलाई सही ठान्नु होइन । मभित्र राम्रा कुरा छन् भने नराम्रा पक्ष पनि छन् । मभित्र प्रेम छ भने कहिलेकाहीँ रिस पनि छ । मभित्र धैर्य छ भने कहिलेकाहीँ अधैर्य पनि हुन्छ । मभित्र सकारात्मक सोच छ भने कहिलेकाहीँ नकारात्मक विचारले पनि ठाउँ बनाउँछ । म पूर्ण छैन । र सायद पूर्ण हुनु आवश्यक पनि छैन ।

आवश्यक कुरा यति हो , म आफूभित्रको नराम्रो पक्ष देख्न सकूँ र त्यसलाई सुधार्ने साहस राखूँ । ‘म’ लाई सुधार्नु भनेको आफूलाई अस्वीकार गर्नु होइन । कहिलेकाहीँ हामी आफ्नो गल्ती स्वीकार गर्न डराउँछौँ । आफूलाई राम्रो देखाउन खोज्दा आफ्नै कमजोरीसँग आँखा जुधाउन सक्दैनौँ । तर म अब आफूलाई यस्तो वाचा गर्न चाहन्छु , म आफ्ना गल्तीबाट भाग्ने छैन । मभित्र अहंकार देखिए त्यसलाई चिन्नेछु । कसैलाई चोट पुर्याएँ भने त्यसलाई स्वीकार गर्नेछु । गलत बाटोमा पुगेँ भने फर्किन लाज मान्ने छैन । नकारात्मक सोचले मलाई घेर्न खोज्यो भने त्यसलाई मेरो स्थायी परिचय बन्न दिने छैन । किनकि मभित्रको ‘म’ स्थिर छैन ।

म हरेक दिन सिक्न सक्छु ।

हरेक दिन बदलिन सक्छु ।

हरेक दिन आफूलाई अलिकति राम्रो बनाउन सक्छु ।

हिजोको मबाट आजको म राम्रो हुन सक्छु भने, त्यो नै मेरो सानो जित हो । अरूको देखासिकी होइन, आफ्नै बाटो हो । जीवनमा अरूलाई हेर्नु स्वाभाविक हो । कसैले राम्रो गरिरहेको देख्दा आफूलाई पनि त्यस्तै बन्न मन लाग्छ । कसैको सफलता देखेर आफ्नो बाटो छोडेर उसको बाटो पछ्याउन मन लाग्न सक्छ । तर सबैको यात्रा एउटै हुँदैन । अरूको जुत्ता आफूलाई मिल्छ भन्दैमा त्यही जुत्ता लगाएर हिँड्न सकिँदैन । अरूको सपना सुन्दर छ भन्दैमा त्यो सपना मेरो पनि हुनुपर्छ भन्ने छैन । त्यसैले म आफ्नो बाटो रोज्न चाहन्छु । अरूले के गरिरहेका छन् भनेर होइन, मेरो मनले के सही देखिरहेको छ भनेर हुन्छ । अरूले के भन्लान् भनेर होइन, म आफैँसँग भोलि कसरी आँखामा आँखा जुधाउँछु भनेर हुन्छ । अरूको प्रशंसा पाउन होइन, आफ्नो अन्तरात्मासँग शान्त हुनका लागि हुन्छ ।

मभित्रको मसँग मेरो एउटा सम्झौता

म आफूलाई ठूलो ठान्ने छैन, तर आफूलाई सानो पनि बनाउने छैन । म आफ्नो राम्रो पक्षलाई गर्वका साथ स्वीकार गर्नेछु, तर त्यसलाई घमण्ड बन्न दिने छैन । म आफ्ना सफलतालाई सम्मान गर्नेछु, तर त्यसकै आधारमा अरूलाई कमजोर ठान्ने छैन । म आफ्नो कमजोरीलाई लुकाउने छैन, किनकि कमजोरी स्वीकार गर्नु हार होइन , सुधारको पहिलो पाइला हो ।

जब म गलत हुन्छु, म आफैँलाई सम्झाउनेछु ।

जब म निराश हुन्छु, म आफैँलाई उठाउनेछु ।

जब म बाटो बिराउँछु, म आफैँलाई फर्काउनेछु ।

जब म धेरै घमण्ड गर्न थाल्छु, म आफैँलाई सम्झाउनेछु , तँ पनि सिक्दै गरेको मान्छे नै होस् । अन्त्यमा, म नै मेरो यात्रा हुँ ।

मेरो नाम अरूले राखे ।

मेरो बारेमा धारणा अरूले बनाए ।

कसैले प्रशंसा गरे, कसैले आलोचना गरे ।

कसैले साथ दिए, कसैले बाटो छोडे ।

तर मेरो यात्रा मैले आफैँ हिँड्नुपर्छ । त्यसैले आज म बाहिरको संसारलाई भन्दा केही बेर आफ्नै मनलाई सुन्न चाहन्छु ।

म को हुँ ?

म केवल कसैले दिएको नाम होइन ।

म अरूले बनाएको धारणा होइन ।

म मेरो रूप, मेरो पद, मेरो सफलता वा मेरो असफलता मात्र होइन ।

म मेरा विचार हुँ ।

म मेरा सपना हुँ ।

म मेरा अनुभव हुँ ।

म मेरा कमजोरी र सुधारको प्रयास हुँ ।

म मेरा राम्रा कर्म हुँ ।

म आफ्नै गल्तीबाट सिकेर फेरि उठ्ने साहस हुँ ।

र सबैभन्दा ठूलो कुरा , मभित्र एउटा यस्तो ‘म’ छ, जससँग म जीवनभर साथमा रहनेछु । त्यसैले म त्यो ‘म’ लाई हराउन दिन्नँ । म उसलाई सकारात्मक सोच दिनेछु । गलत हुँदा सच्याउनेछु । थाक्दा विश्राम दिनेछु । गर्दा हौसला दिनेछु । गिरेपछि उठाउनेछु । किनकि संसारले मलाई जस्तो देखे पनि,

मभित्रको मसँग मेरो सम्बन्ध सबैभन्दा गहिरो हो । र मेरो प्रयास यही रहनेछ ,

आजको मभन्दा भोलिको म अलिकति राम्रो होस् ।

अलिकति सकारात्मक होस् ।

अलिकति विनम्र होस् ।

अलिकति समझदार होस् ।

र सबैभन्दा महत्वपूर्ण,

आफ्नो मनभित्रको सही ‘म’ सँग सधैँ इमानदार होस् ।

किनकि अन्ततः जीवन अरूले चिन्ने ‘म’ बन्नका लागि होइन, आफूले गर्वका साथ चिन्ने ‘म’ बन्नका लागि हो ।